12-oktabrda nima bo‘ldi
12-oktabr kuni Shavkat Mirziyoyev tayyor obyektlarni ochish va navbatdagi qurilishlarni boshlash uchun Yangi Toshkentga bordi. Uy-joylarning birinchi bosqichi, maktab va sohil bog‘i ochildi. Yaqin atrofda esa universitet binolari qurilyapti, kommunikatsiyalar yotqizilyapti, yangi kvartallar uchun maydonlar tayyorlanyapti.
Ayrim binolarda allaqachon darslar o‘tilyapti, vazirlik xodimlari ishlayapti. Boshqalarining esa hali poydevori quyilyapti. Chirchiq ortidagi katta hududni o‘zlashtirish g‘oyasi hozirgi Toshkentda yangi uylar bilan birga ularga zarur maktab, yo‘l va tarmoqlarni joylashtirish tobora qiyinlashayotgan paytda paydo bo‘lgan.
Nega yangi shahar kerak bo‘ldi
2022-yil kuzida bosh reja muhokama qilinayotganida Toshkent aholisi uch millionga yaqinlashayotgan edi. Yangi uylar bilan birga yo‘llar, maktablar va kommunal tarmoqlarga tushadigan yuk ham oshardi. Shakllanib bo‘lgan mahallalarda yana qurish uchun odamlar allaqachon foydalanayotgan joylardan yer topish kerak edi.
Yirik qurilishni poytaxtning sharqiga, Chirchiq va Qorasuv oralig‘iga ko‘chirish taklif qilindi. U yerda uy-joy, ish, ta’lim va transport uchun boshidanoq yer ajratish, aholi ko‘chib kelishidan oldin kommunikatsiyalarni yotqizish mumkin edi. Hozirgi Toshkentning me’moriy qiyofasini saqlash ham maqsadlardan biri sifatida aytilgan.
Tanlangan hududda universitetlar, idoralar, klinikalar va do‘konlar joylashtirilishi rejalashtirilgan. Mo‘ljal shuki, aholi kundalik ishlarining katta qismini uyiga yaqin joyda hal qila olsin. Aks holda, har bir xizmat uchun yana hozirgi Toshkentga qatnashga to‘g‘ri keladi.
Nega xabarlardagi raqamlar har xil
Bir necha yil ichida loyiha ancha kattalashdi. 2022-yildagi taqdimotda 500 ming aholi haqida gap borgan. 2023-yil martdagi qurilish boshlanishi marosimida esa bir million deyilgan. 2025-yil oxiriga kelib umumiy hisob ikki million kishiga yetkazildi.
Loyiha uchun qariyb 197 kvadrat kilometr yer ajratilgan. Hammasi birdan qurilmaydi: birinchi bosqich qariyb 60 kvadrat kilometrni qamrab oladi va 600 ming aholiga mo‘ljallangan. Yo‘llar va tarmoqlar tayyor bo‘lgani sari keyingi kvartallar paydo bo‘ladi.
Loyiha ko‘lami poytaxt aholisining o‘sishi haqidagi prognozlar bilan birga o‘zgargan. Konsepsiyani Britaniyaning Cross Works kompaniyasi ishlab chiqqan. Loyihani amalga oshirish va investorlar bilan ishlashga maxsus tuzilgan direksiya mas’ul.
Qachon ko‘chib borish mumkin
Direksiya ilk aholi 2026-yil dekabrida ko‘chib kelishini kutayotgan edi. Fevral oyida uning vakili Azizbek Omonov shu muddatni aytgan. U dastlabki ko‘chib keluvchilar qatorida og‘ir hayotiy vaziyatdagi odamlar va ko‘chirilayotgan idoralar xodimlarini tilga olgan.
12-oktabrga kelib «Sharq bahori»da qariyb 7 ming xonadon qurilgan va majmuaning birinchi bosqichi foydalanishga topshirilgan. Yil oxirigacha topshirilgan xonadonlar sonini 20 mingtaga yetkazish rejalashtirilgan. Ular kamida 70 ming kishiga mo‘ljallangan.
Xonadonlar hozirdanoq sotilyapti. Masalan, «Trastbank» «Sharq bahori»dagi qurilayotgan uylar uchun ipoteka taklif qilyapti. Kalit qachon topshirilishi tanlangan uy va quruvchi bilan tuzilgan shartnomaga bog‘liq.
Ko‘chib o‘tish bilan oddiy maishiy savollar ham paydo bo‘ladi: oziq-ovqatni qayerdan olish, qayerda davolanish, bolalarni qaysi maktabga berish mumkin? Ikki ming o‘quvchiga mo‘ljallangan maktab ochilgan, 120 o‘rinli markaziy shifoxona qurilishi esa 12-oktabrda boshlangan. Do‘konlar, bog‘chalar va boshqa xizmatlar kvartallarga aholi ko‘chib kelishi bilan paydo bo‘lishi kerak.
Bu yerdan uy izlayotganlar uchun ko‘p narsa aniq manzilga bog‘liq bo‘ladi. Uyning o‘zidan tashqari, tarmoqlar ulanganmi, ishlayotgan maktab va poliklinikaga qanday boriladi, ishga yo‘l qancha vaqt oladi — shular ham ahamiyatli.
Bu yerga kimlar har kuni kelyapti
Yangi Toshkentga o‘qishga qatnayotganlar bor: sentabrda «Yangi O‘zbekiston» universiteti talabalari yangi auditoriya va laboratoriyalarda dars o‘tishgan.
Yaqinda Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining kampusi ham paydo bo‘ldi. Avgustda ikkala universitet va Milliy kutubxona binolari foydalanishga topshirilgani ma’lum qilingan. Shu bilan birga kampuslar qurilishi davom etyapti: «Yangi O‘zbekiston» universitetining to‘liq loyihasi uch bosqichdagi 16 ta binoni o‘z ichiga oladi.
Bu yerga muntazam keladiganlarning yana bir guruhi — idoralar xodimlari. 12-oktabrdagi xabarga ko‘ra, Yangi Toshkentda qurilish, transport va energetika vazirliklari allaqachon ishlayapti. Endi qolgan davlat tashkilotlarini ham ko‘chirishni boshlash topshirilgan.
Bu yerda 60 dan ortiq idora uchun ma’muriy binolar rejalashtirilgan. Ayrimlari doimiy ofislari qurilguncha vaqtinchalik majmualarda ishlay boshlagan.
Idoralar ko‘chishi bilan yangi hududga har ish kuni transport, tushlik, bank yoki dorixona kerak bo‘ladigan odamlar keladi. Bo‘lajak do‘kon va kafelar uchun ular birinchi mijozlar. Hozirgi Toshkentda yashashda davom etadigan xodimlar uchun esa bu — ishga yangi yo‘l.
Uylar va idoralardan tashqari nimalar bo‘ladi
Xususiy biznes hozircha bir tekis rivojlanmayapti. Oktabrdagi investorlar bilan uchrashuvda ularga ajratilgan yerlarning uchdan ikki qismi uy-joy loyihalariga to‘g‘ri kelishi, 28 ta lotda esa faol qurilish hali boshlanmagani ma’lum bo‘ldi.
Shundan so‘ng turar joy bo‘lmagan obyektlar — savdo, mehmonxona, madaniyat, xususiy maktab va tibbiyot muassasalari uchun infratuzilma to‘lovlari kamaytirilishi e’lon qilindi. Shu orqali yangi kvartallarga kerak bo‘ladigan xizmatlar tezroq paydo bo‘lishi kutilmoqda.
Rejalarda texnologik ishlab chiqarish va biznes majmualari ham bor. Ular universitet va idoralar bilan birga uyga yaqin ish o‘rinlarini yaratishi kerak. Novvoyxona, oziq-ovqat do‘koni va dorixonalar esa bo‘lajak aholiga ham, bu yerga kun davomida keladiganlarga ham xizmat qiladi.
Ikki Toshkent qanday bog‘lanadi
Kundalik qatnov uchun ko‘priklar va yangi metro liniyasi qurilyapti. 2025-yil dekabrda taqdim etilgan loyihada liniya uzunligi 21 kilometr, bekatlar soni to‘qqizta. Uni mavjud tarmoqqa ulash rejalashtirilgan; hisobiy quvvati kuniga 230 ming yo‘lovchi.
Bekatlardan biri yonida yerosti avtoturargohi bo‘ladi: mashinada kelganlar shu yerda metroga o‘ta oladi. Bekat va avtoturargoh majmuasini 2027-yilda ochish mo‘ljallangan edi.
Metro ishga tushguncha asosiy qatnov yerusti transportida qoladi. Tashtrans ma’lumotnomasida Amir Temur xiyobonidan 197-avtobus, Qo‘shqo‘rg‘on mahallasidan 137-avtobus Yangi Toshkentgacha borishi ko‘rsatilgan. Bekatdan keyingi yo‘l shaharning qaysi qismiga borishingizga bog‘liq.
Suv, issiqlik va elektr qanday yetkaziladi
Yo‘llar bilan bir vaqtda shahar ostida muhandislik tarmoqlari yotqizilyapti. Ularning bir qismi uchun quvur va kabellar joylashadigan umumiy yerosti kollektorlari qurilyapti. Bunday texnik yo‘laklarda kommunikatsiyalarni har safar ustidagi ko‘chani qazimasdan tekshirish va ta’mirlash mumkin.
Oktabrda elektr podstansiyasi va trigeneratsiya stansiyasi ishga tushirildi. Trigeneratsiya degani — bitta qurilmada elektr, issiqlik va binolarni sovitish uchun sovuqlik ishlab chiqarish. Markazlashgan isitish va sovitish tizimi loyihalash paytidayoq ko‘zda tutilgan.
Ko‘chalar va binolarning joyi oldindan ma’lum bo‘lgan butun bir hududni qurishda bunday tizimni rejalashtirish osonroq. Keyin umumiy tarmoqlar alohida uylarga bosqichma-bosqich ulanadi. Xonadonda suv va isitishdan qachon foydalanish mumkinligi aynan shu ulanishlar tayyorligiga bog‘liq.
Sayrga qayerga chiqishadi
12-oktabrda uy-joylar bilan birga «Sohil bog‘i» ham ochildi. Rasmiy tavsifda o‘n kilometrlik sohil bo‘ylab piyoda va velosiped yo‘laklari borligi aytilgan. Bu hudud bo‘lajak kvartallar aholisi sayr qiladigan joylardan biriga aylanishi kerak.
Loyihaning boshqa qismida madaniyat hududi rejalashtirilgan: Milliy teatr, Alisher Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi va markazi, ijod maktabi hamda Milliy maqom markazi. Bu muassasalar Toshkentning turli qismlaridan tashrif buyuruvchilarni jalb qilishi kutilmoqda.
Yangi uylar orasida daraxtlarni ham o‘stirish kerak bo‘ladi. Shu maqsadda 2024-yilda 50 gektarlik, 27 ming ko‘chatli pitomnik tayyorlangan. Daraxtlar keyinchalik ko‘cha va bog‘larga ko‘chirish uchun oldindan o‘stirilyapti.
Yosh daraxtlar o‘sib, qalin soya berishi uchun yillar kerak. Shu sababli yangi ko‘chalar yozda hali ancha vaqt katta daraxtli hovlilardan issiqroq bo‘ladi. Ko‘chatlarning tutib ketishi muntazam sug‘orish va parvarishga bog‘liq.
2023-yilgi dasturda sug‘orish uchun tozalangan oqova suvdan foydalanish ko‘zda tutilgan. Binolarda ishlatilgan suv tozalanib, ko‘kalamzorlarni sug‘orishga yuboriladi. Bu daraxt va maysazorlarga sarflanadigan ichimlik suvini kamaytirishi kerak.
Qurilishdan oldin bu yerda nima bo‘lgan
Tanlangan hududning katta qismi qishloq xo‘jaligi yerlari edi. Loyiha uchun Yuqori Chirchiq va O‘rta Chirchiq tumanlaridan yer ajratilgan. 2023-yilgi qarorda qariyb 12,9 ming gektar qishloq xo‘jaligi yeri sanab o‘tilgan, ularning aksariyati sug‘oriladigan yerlar.
Qarorga ko‘ra, yer shahar qurilishi uchun ishlatila boshlashidan oldin avvalgi foydalanuvchilarning zarari to‘liq qoplanishi kerak. Bu ish yerlarni olib qo‘yish, yo‘qotishlarni hisoblash hamda bu yerda xo‘jalik yuritgan odam va tashkilotlarga to‘lov qilishni o‘z ichiga oladi.
Bularning pulini kim to‘laydi
Yangi Toshkent haqidagi xabarlarda 50 milliard dollar tez-tez uchraydi. Bu — birinchi bosqichda rejalashtirilgan loyihalar qiymati, jumladan investorlarning kelajakdagi mablag‘lari. Oktabrga kelib taxminan 2 milliard dollarlik ish bajarilgani ma’lum qilingan.
12-oktabrdagi uchrashuvda prezident asosiy qurilishlar hozircha davlat hisobidan ketayotganini aytdi. Xususiy investorlar alohida loyihalar uchun yerlar orqali jalb qilinyapti: ular uy-joy, ofis, mehmonxona va boshqa obyektlarni quradi.
Hozirgi Toshkent uchun nima o‘zgaradi
Chirchiq ortidagi qurilish poytaxt endi sharqqa sezilarli kengayishini anglatadi. Ish o‘rinlari va ta’lim muassasalarining bir qismi u yerga ko‘chiriladi, minglab yangi xonadonlar paydo bo‘ladi. Hukumat rejasiga ko‘ra, bu eski kvartallarni zichlashtirib qurishga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirishi kerak.
Yangi ish o‘rinlari odatiy yo‘nalishlarni o‘zgartiradi. Xodimlar yangi ofisdan uzoqda yashashda davom etishi, ilk ko‘chib kelganlar esa bolalarini avvalgi maktabga olib borishi mumkin. Yo‘llarga tushadigan yuk jamoat transporti qanchalik tez ishlashi va uy yaqinida kundalik xizmatlar qanchalik tez paydo bo‘lishiga bog‘liq bo‘ladi.
Yangi Toshkentda allaqachon o‘qisangiz yoki ishlasangiz, izohlarda odatiy kuningiz haqida yozing: yo‘l qancha vaqt oladi, qayerda tushlik qilasiz, piyoda yurish qulaymi? Bu yerga har kuni keladiganlar shaharni qanday ko‘rayotganini bilish qiziq.
Yangi Toshkentda o‘qisangiz yoki ishlasangiz, kundalik hayotingiz haqida izohlarda yozing.